Яқин орада Wikipediaдаги мақолаларни таҳрир қилиш имконияти чекланиши мумкин. Кўнгилли фойдаланувчилар томонидан мақолалар киритиладиган ва таҳрир қилиб бориладиган Интернетдаги энг йирик онлайн энциклопедия ўз қоидаларини ана шундай ўзгартириш арафасида экан. Янги қонун-қоидаларга биноан, эндиликда Wikipediaда чоп этилган бирор-мақолага ўзгартириш киритишни таклиф қилсангиз, бу таклифингиз муҳаррирлар томонидан тасдиқланганидан сўнггина кучга киради. Билмадим, бу маълумот нима учун янгилик сифатида қабул қилинган, менимча бундай тартиб Wikipediaда анчадан бери амал қилиб келади, лекин адашаётган бўлишим ҳам мумкин. Очиғи, ўзим Wikiга унчалик кўп мурожаат қилмайман, шу боис ҳам ундаги ҳамма сўнгги ўзгаришларидан хабардор бўлмаслигим мумкин, буни тан оламан. Агар менинг Wikipedia ҳақидаги шахсий фикрим кимгадир қизиқ бўлса, буни билдириб ўтишим мумкин. Бугунги кунда у ҳақиқатда энг кўп мурожаат қилинадиган ва энг улкан манбаларидан бири эканлигига шубҳа йўқ. Аммо-лекин-бироқ, ундаги маълумотларнинг, айниқса, тарихий, сиёсий-ижтимоий мавзуга оид мақолаларнинг 100% тўғри ва холис ёзилганига ҳеч ким кафолат бермайди. Мисол учун, бирор халқ ёки мамлакат тарихи ёки бугунги ҳаётига оид бирор-бир маълумот бошқа миллат нуқтаи назаридан кескин фарқ қилиши мумкин. Сўнгги йилларда биз Wikipedia ишончли ва холис манбами ёки йўқ деган мазмундаги жуда кўп баҳсларга гувоҳ бўляпмиз. Ва ўйлашимча, бу ҳолат ўз регламентига кўра, очиқ энциклопедия ҳисобланган ва бутун дунёдан кўнгилли иштирокчилар томонидан юритиладиган бундай катта сайт учун табиий ҳол. Бу ерда марказлашган бир тизимнинг ўзи йўқ. Мақолаларнинг қанчалик объектив ва воқеъликка мувофиқ эканлигини назорат қилувчи, кўп миллатли тафтиш комиссияси, ҳайъат деган нарсалар мавжуд эмас. Балки шундай бўлгани ҳам яхшироқ, чунки, ҳар қандай комиссия ҳам қайсидир мамлакат, қатлам ёки гуруҳнинг таъсирига тушиб қолиш эҳтимолидан кафолатланмаган. Бунга ортиқча ажабланиш билан қарашнинг ўзи хато.
Шунинг учун ҳам мен ўзим Wikipediaнинг компьютер технологиялари, дастурий таъминотлар, компаниялар, ёки умуман IT соҳасига бевосита алоқадор бўлган шахслар ҳақида информация олиш мумкин бўлган қисмларигагина мурожаат қиламан, албатта бу йўналишда уни талаб даражасидаги манба деб ишонч билан айта оламан.
Хўш, янги қонун-қоидалар ҳақида гапирадиган бўлсак, жорий қилиниши кутилаётган чекловлар ҳозирча фақат инглиз бўлимига тааллуқли бўлади, яъни бу Wikipedia асосий бош бўғини ва энг кўп мақола киритилган қисми. Ва кейинчалик вазиятга қараб, янги тартиб бошқа бўлимларда ҳам амалга киритилиши мўлжалланган. Ва айтиш керакки, Википедияга асос солган шахслардан бири Джимми Уэльснинг гапларига қараганда, бу қарор қабул қилинишидан аввал онлайн сўров ўтказилган ва аксарият википедиячилар бу ғояни қўллаб-қувватлаганлар.
Wikipedia сахифаси хакида гапирадиган булсак, хаммани фикри хар хил булиши мумкин.
Шу каторда уз фикримни хам билдириб утмокчи эдим. Wikipedia сахифаси умуман олганда жуда мукаммал ишлаб чикилган ва жуда кулай. Бу сахифада хамма соха буйича 100% аник жавоб булиши еки булмсалиги албатта шу соханинг узи умуман канчалик аниклигига боглик, шу каторда эслатиб утиш жойизки бу сахифадаги маълумотларни манба сифатида истаган инсон хох у олим еки хох у оддий инсон киритиб уз фикрини этиши мумкин.
Аник соха деганда мен, мисол: Математика фани, бирон бир таникли кимса биографияси еки кискартма сузлар (U.S.A, UN ва шунга ухшаш) назарда тутиб аник маълумот олиш мумкин.
Аникмас яъни доимий музокараларга учрайдиган сохалар еки мавзулар буйича тахминий аник булмаган лекин умумий тушунчага эга булиш мумкин. Мисол: Одам келиб чикиш (илмий ва илохий карашлар и.т.д). Бундай мавзулар буйича аник маълумот ва тушунчалар олиш учун эса алохида кутубхоналарга бориб еки шу сохада олимлар езган махсус китоб кулланмаларни расталардан узлаштириб укиш керак деб уйлайман.
Умуман бутун дунеда бор тарихий, илмий, сиесий ва шунга ухшаш куплаб бошка маълумотларга биргина сахифадан хар хил тилларда озми купми эга була олиш, жуда кулай ва онсон.
Хулоса килиб мен Wikipedia сахифаси яратган бундай катта аник еки умумий тушунчалар берадиган манба яратиш йулида саййи харакатлари бекор булмаган деб эта оламан. Эътиборингиз учун рахмат...!!!
Арифджанов Уткур Зукурович
